İkinci el araç almadan önce ekspertiz raporu aracın fiziksel durumunu söyler; ama kâğıt üzerindeki durumu — hasar geçmişi, ödenmemiş borç ve birikmiş ceza — bambaşka bir kaynaktan gelir. Bu rehber, e-Devlet üzerinden yapılabilen üç temel sorguyu açıklar; neyi gördüğünüzü ve neyi göremediğinizi anlatır.
Üç sorgu, üç farklı veri tabanı
Plaka üzerinden yapılan resmi sorgular birbirinden bağımsız üç kaynaktan beslenir. Her birinin amacı ve sınırları farklıdır; biri diğerinin yerine geçmez.
| Sorgu | Veri kaynağı | Ne söyler |
|---|---|---|
| Hasar kaydı | TRAMER (sigortacılık) | Sigortayla onarılan hasarlar |
| Borç | GİB / Vergi Dairesi | Birikmiş MTV ve gecikme zammı |
| Trafik cezası | EGM | Plakaya kesilmiş para cezaları |
Üç sorgu da e-Devlet üzerinden yapılır. Plaka ve şasi numarası yeterli olur; bazı sorgular ek olarak ruhsat seri numarasını ister.
1. Hasar kaydı sorgulama (TRAMER)
TRAMER (Trafik Sigortaları Bilgi Merkezi), Türkiye'deki tüm sigorta şirketlerinin paylaştığı ortak hasar veri tabanıdır. Bir araç sigortayla onarım gördüğünde — kasko ya da trafik sigortası fark etmez — kayıt buraya gelir.
Sorguda görünen bilgiler:
- Hasar tarihleri
- Hasar tutarları
- Onarım gören parçaların listesi (bazen)
- Pert ve kayıt iptal damgası
Sorgunun göremediği şeyler:
- Sigortaya bildirilmeden yapılan onarımlar
- Sahibinin cebinden ödediği küçük çizik / kaporta işleri
- Yurt dışında yaşanmış hasarlar
- Sigorta sözleşmesi kapsamı dışında kalan kalemler
Yani: TRAMER'de kayıt yoksa "araç hiç hasar görmemiş" demek değildir. Ekspertizin fiziksel kontrolü bu yüzden hâlâ kritiktir; boya kalınlığı haritası ve panel hizası kontrolü TRAMER'in göremediğini gösterir.
2. Borç sorgulama (MTV ve diğer)
Birikmiş motorlu taşıtlar vergisi (MTV) ve ona bağlı gecikme zammı bir aracı satılamaz hale getirir; noter işlemi sırasında borçlu araçlar tescil edilmez.
Sorguda görünenler:
- Birikmiş MTV ve gecikme zammı
- OGS / HGS geçiş ücretleri ve ihlal cezaları
- Çevre temizlik vergisi (uygulanan illerde)
Önemli kural: MTV aracın değil, plakanın vergisidir. Satış anında plaka değişeceği için bekleyen MTV satıcının sorumluluğunda kalır — ama noter satışı tamamlanana kadar borç görüldüğü için satıcı genelde önce öder.
OGS / HGS borcu ayrı bir kategoridir. Geçiş ücretinin ödenmemiş olması belirli sürelerde ceza ile birlikte tescile yansır; alımdan önce sıfırlanması istenir.
3. Trafik ceza sorgulama (EGM)
Plakaya bağlı trafik cezaları emniyet kayıtlarında tutulur. Hız ihlali, park cezası, kırmızı ışık ihlali, emniyet kemeri / cep telefonu cezası, alkol cezası gibi kalemler buradan görünür.
Cezayı kim öder? Trafik cezası iki farklı şekilde kesilir:
- Polisin durdurmasıyla. Trafikte yapılan rutin denetimlerde, sürücü kim olduğu belirlendiği için ceza doğrudan sürücü adına kesilir.
- Elektronik denetleme sistemleriyle (EDS, mobese, radar, ortalama hız tespiti). Sistemin sürücüyü tespit etmesi mümkün olmadığı için ceza plakaya kesilir; dolayısıyla aracın o anki sahibi sorumludur. Bu kalem, ödenmediği sürece tescili etkileyebilir.
Ödenmemiş cezalar plaka geçmişinde görünür ve aracın yeni sahibine devrinde sorun çıkarabilir. Bu yüzden alımdan önce e-Devlet üzerinden mutlaka sorgulanmalı; gerekirse satıcının bunları temizlemesi istenmelidir.
Sorguda görünmeyenler:
- Yargıya intikal etmiş ama henüz kayda geçmemiş cezalar
- İdari para cezası dışındaki yaptırımlar (ehliyet alma, alkol takipli süreçler)
Ekspertiz raporu bunların yerine geçer mi?
Hayır. Ekspertiz raporu fiziksel durumu söyler; üç sorgu resmi durumu söyler. İkisi birbirinin tamamlayıcısıdır.
| Kaynak | Söyler | Söyleyemez |
|---|---|---|
| Ekspertiz raporu | Boya, panel, fren, motor, elektronik durumu | Hasarın ne zaman olduğunu, sigortaya bildirilip bildirilmediğini |
| TRAMER | Sigortayla onarılan hasar geçmişi | Sigortaya bildirilmemiş onarımı |
| Borç sorgu | Ödenmemiş resmi yükümlülük | Aracın fiziksel durumunu |
| Ceza sorgu | Plakaya bağlı para cezaları (EDS dahil) | Sürücülük alışkanlıklarını |
Önerilen sıra
İdeal yaklaşım: önce e-Devlet üzerinden üç sorgu, sonra ekspertiz. Üç sorgudan birinde kırmızı bayrak çıkıyorsa diğerlerine geçmeden satıcıyla konuşulmalıdır.
- e-Devlet → TRAMER hasar kaydı sorgusu
- e-Devlet → araç borçları sorgusu (MTV, OGS/HGS)
- e-Devlet → trafik cezaları sorgusu
- Lisanslı bir merkezde ekspertiz raporu
- Noter satış sözleşmesi öncesi tüm kayıtların tekrar kontrolü